Enerji verimliliği, son zamanlarda oldukça sık telaffuz edilen bir kelime olarak günlük yaşamımızda
yerini almış durumda. Peki, nedir bu enerji verimliliği? Kullanılmayan ampullerin ya da izlenmeyen
televizyonların kapatılması veya oturduğumuz binaların ısı yalıtımının sağlanması mıdır sadece?
Elbette ki saydıklarımızın hepsi bu kavramın içerisine girmekte. Ama sadece bunlar enerji verimliliği
ve sonucu olarak enerji, elektrik tasarrufunu oluşturmamaktadır. Enerji verimliliğini, binalarda yaşam
standardında ve hizmet kalitesinde, endüstriyel işletmelerde ise üretim kalitesinde ve miktarında
düşüşe yol açmadan, enerji / elektrik tüketiminin azaltılması şeklinde tanımlayabiliriz.
Enerji Verimliliği ve Türkiye
Özellikle son 40 – 50 yıl içerisinde yaşanan petrol krizleri, son senelerde yaşanan küresel ısınma ve
iklimsel değişiklikler, sürdürülebilir enerji kaynaklarının popülerliğinin ve kullanım imkânlarının artışı
ile ülkelerin enerjide dışa bağımlılıktan çok kendi öz kaynaklarını tercih etmeleri sonucunda enerji
verimliliği ve tasarrufu konularında tüm dünyada oldukça ciddi çalışmalara başlanmıştır. Her ne kadar
bu konuda Avrupa ve Amerika ’ya göre biraz geç kalmış olsak da; ülkemizde de bu tür çalışmalar hızla
ivmelenmiştir. Şubat 2007 itibariyle Enerji Verimliliği Yasası yürürlüğe girmiştir. 2008 itibariyle ise
hazırlanmakta olan birçok yönetmeliğin yanı sıra enerjinin etkin ve verimli kullanılmasına ilişkin
tedbirlerle ilgili Başbakanlık Genelge Taslağı son aşamaya gelmiştir. Hatta konunun önemine
dikkatleri çekmek için 2008 yılı, “Enerji Verimliliği Yılı” olarak ilan edilmiştir. Bu yıl içerisinde çeşitli
kamu özel sivil toplum kuruluşlarının katılımı ile “Ulusal Enerji Verimliliği Hareketi” başlatılacaktır. 11-
12 Ocak 2008 tarihlerinde Ankara’da gerçekleştirilen çeşitli sunumlar ile enerji verimliliği, enerji,
çevre ve teknoloji ile ARGE oturumlarında bilgiler verilmiştir. Bunun yanında halkın enerji verimliliğini
desteklenmesi amacıyla oluşturulan maskot EN-VER ile de tanışmamız sağlanmıştır.
Enerji Yöneticisi
Gerek enerji maliyetlerinin ekonomik yükünün azaltılması, gerekse çevrenin korunması açısından
enerji israfının en aza indirilip verimliliğin sağlanması çok önemlidir. Hatta bu konu öyle bir önem
kazanmıştır ki “Enerji Yöneticisi” isimli yepyeni bir meslek grubu oluşmaya başlamıştır bile. Binalarda
enerji tüketim ve maliyetlerinin azaltılması konusunda ısı ve elektrik enerjisi kapsamında çeşitli
uygulamalar yapılacaktır. Bu uygulamaların yapılmasında hizmet içi yöntemlerin geliştirilmesinde,
önlem önerilerinin hazırlanması ve uygulamaya geçirilmesi konularında üst yönetime karşı sorumlu
olan enerji yöneticileri görevlendirilebilmektedir. Bu konuda eğitim ve sertifikalandırma ile ilgili
taleplerin EİEİ ve yetkilendirdiği kurumlar tarafından karşılanacağı öngörülmektedir.
Alınması Gerekli Başlıca Önlemler
Her bireyin kendi evinde uygulayarak önemli miktarlarda enerji tasarrufu sağlayabileceği çeşitli
öneriler aşağıda sıralanmıştır. Her ne kadar ilk başta çok kolay ve sıradanmış gibi görünüyor olsalar da
sonuç itibariyle elektrik verimliliği ve enerji tasarrufu konusunda çok ciddi kazanç sağlayacaktır.
- Aydınlanma için kullanılan akkor lambalar yerine flüoresan lambalar kullanmak % 80’lere varan elektrik tasarrufu sağlar.
- Elektronik cihazları kumandadan değil de, açma-kapama düğmesinden kapamak %5 elektrik tasarrufu sağlar.
- Büyük fırınlar yerine küçük fırınları tercih edilmelidir. Ayrıca mikrodalga fırınlar diğer fırınlara oranla %60 daha az elektrik harcarlar.
- Elektrikli süpürgelerin torbalarının sık sık değiştirilmesi elektrik tasarrufu sağlar.
- Ütü kullanılırken iş bitmeden birkaç dakika önce fişi çekilmelidir. 1500 Watt bir ütüden 5 dk tasarruf etmek; 15 Watt bir ampülün 100 saat bedava çalıştırılması demektir.
- Buzdolapları; soba, klima gibi ısı yayan kaynakların yanından uzağa yerleştirilmelidir.
- Termostatlı ürünler istenilen sıcaklığa gelindiğinde otomatik olarak kapanırlar. Termostatlı ürün kullanmak % 30 civarında enerji tasarrufu sağlar.
- Buzdolaplarında buz seviyesi 5 cm’yi geçmemelidir. Ayrıca kapaklardaki manyetik bantlar ayda bir sabunlu suyla temizlenmelidir.
- Saç kurutma makinesini kullanmadan önce saçlar iyice havluyla kurulamalıdır. Saç kurutma makinesinin 10 dakika çalışması 60 Watt’lık bir lambanın 3 saat yanmasına eşdeğerdir.
- Pencerelerde çift kat cam kullanmak, ısı kaybını önleyerek tüketilen yakıt miktarını azaltır.
- A sınıfı enerji verimine sahip elektronik ürünler tercih edilerek enerji tasarrufu sağlanabilir.
- Çatılarda yalıtım malzemeleri kullanmak ısı kaybını önler.
- Düdüklü tencereler normal tencerelere oranla yarı yarıya daha az enerji harcar.
- Kalorifer peteklerinin üzerine çamaşır vb. asılmamalıdır.
- Perdeler petekleri kapatmamalıdır.
- Su ısıtmak amacıyla kullanılan çaydanlık benzeri kapların iç yüzeylerinin kireçlenmesi daha geç ısınmalarına, yani fazla tüketime neden olur.
- Kombi kullanıyorsanız yoğuşmalı kombileri tercih edin. Böylece %15 enerji ve yakıt tasarrufu yapmış olunur.
- Lambaların temizlenmesi aynı parayla daha çok aydınlanmayı sağlar.
- Energy Star etiketli elektronik ürünlerde elektrik tüketimi azdır.
- LCD monitörleri diğerlerine oranla %60 daha az enerji tüketir.
Toplumsal Bilinçlenme ve Yaptırımlar
Az önce de bahsettiğimiz üzere ülkemizde elektrik verimliliği ve elektrik tasarrufu konularında somut
projelere ivedilikle başlanmıştır. Etkili sonuçlar alabilmek için de çok önemli çalışmalarda
bulunulmaktadır. Elbette ki bu projenin yasal bir dayanağının olmasının yanında, bu yasallığı
destekleyecek nitelikte toplumsal bilince de ihtiyaç vardır. Bu bilinci sağlamadaki en büyük kampanya
2008 yılının “Enerji Verimliliği Yılı” olarak ilanıdır. EN-VER gibi sempatik semboller kullanılarak da
halkın dikkati bu yöne doğru çekilmeye çalışılmaktadır.
Gönüllü uygulamaların yanında sanayide çeşitli zorlayıcı önlemler de alınmaktadır. Enerji verimliliği
kullanıcılarına yönelik olarak 2008’de uygulanacak para cezalarında %7,2’lık bir artış oldu. Bu artışla
beraber 1 Ocak 2008 itibariyle Enerji Verimliliği Yasası kapsamında elektriği verimli kullanmayan
işletme, bina sahipleri ve yöneticileri 536 YTL ile 53.600 YTL arasında değişecek para cezalarına
çarptırılacaktır.
Maddi Örnekleme
Yetkililer tarafından ısrarla ve altı çizilerek belirtilen bir öngörüyü de tekrar anımsatmak isteriz;
Tasarruf amacıyla ve tüketim tarafında yapılan yaklaşık her 1 USD yatırım ve/veya alınan önlem,
üretim ve/veya arz tarafında yaklaşık 3 USD lık ilave / yeni yatırım maliyetinden tasarruf edilmesine
olanak sağlayabilmektedir. Yani, en kolay kazancın tasarruf edilerek sağlanabilmesi ilkesi önümüzdeki
uygulanabilir ilk çözüm alternatifi olarak durmuyor mu? Gerek bireysel, gerekse endüstriyel,
kurumsal vb. tüm uygulamalarımızda bu ilkeyi bir an önce prensip edinmemizin hepimize en hızlı
katkıyı sağlayacağı ortadadır. |
